Nauka stoji čvrsto uz SPF

SPF čuva kožu.

Štiti od ubrzanog starenja kože.

Štiti od pojave eritema i opekotina.

Štiti od kancera kože.

Negativni uticaj štetnih UV zraka je dobro poznat. Tanka i ispucala koža, pojava bora, hiperpigmentacija, smanjena elastičnost… samo su neke od pojava uzrokovane UV zračenjem. Ono što se ne vidi, ali je i najopasnije jeste rak kože. A UVA zračenje je glavni uzročnik raka kože!

Treba li nam više razloga da zaštitimo našu kožu?

Preparati za zaštitu od sunca su posle fizičke zaštite (hlad, odeća koja prekriva telo, šeširi, kačketi…) najbolji način da se koža lica i tela pravilno zaštiti. Za sve skeptike postoji mnoštvo naučnih radova koji potkrepljuju ovu teoriju validnim dokazima.

Zato vam u nastavku izdvajamo neke od ovih radova, koji opisuju posledice prekomernog izlaganja suncu, kao i rezultate zaštićene kože u odnosu na nezaštićenu.

Razlika između hronološki ostarele i fotoostarele kože

Kao društvu u kome se najviše ceni mladolik izgled, veoma je važno znati na koje sve načine dolazi do starenja kože, kao i šta mi tu možemo učiniti.

Mnogi znaci starenja, kao što su promene u pigmentaciji, duboke bore i opuštenost kože su upravo posledica prekomernog izlaganja suncu i/ili nepravilne zaštite od UV zračenja. Delovi tela koji su svakodnevno izloženi suncu (lice, vrat, dekolte, ruke…) su glavni svedoci negativnog uticaja koji na nas imaju UV zraci. Još u 19. veku su naučnici uočili značajne razlike u koži farmera i mornara koji su vreme uglavnom provodili napolju, i u koži onih koji su radili poslove u kući. Farmere i mornare je odlikovala čvrsta, debela koža sa većim brojem diskolaracija (tamne mrlje), a kasnije i veći procenat raka kože.

Kao termin “fotoostarela koža” se prvi put javlja 1986. godine i opisuje upravo ove efekte hroničnog izlaganja UV zračenju. Klinički znaci uključuju isušivanje i opuštenost kože, neregularne tamne/svetle pigmentacije, stanja premalignosti, prošireni i/ili popucali kapilari. Za razliku od fotostarenja, hronološko starenje je okarakterisano sitnim borama, benignim stanjima kao što su seboroične keratoze i angio mase.

Naučnici objašnjavaju koji je tretman protiv fotostarenja:

  • prevencija (zaštita od UV zračenja)
  • procedure koje popravljaju nastala fotooštećenja

Kada pričamo o prevenciji, najbolja prevencija predstavlja izbegavanje sunca. Ali, složićete se da život bez sunca donosi neke druge probleme. Zato naučnici savetuju izbegavanje sunca leti kada je ono najjače (10-17h), nošenje garderobe koja štiti od sunca, kao i obavezni SPF. Potrebno je obratiti pažnju i izabrati SPF koji u sebi sadrži filtere kako za UV-B, tako i za UV-A zračenje. Minimum SPF koji će pružiti zaštitu je 15, kao i njegovo redovno nanošenje (svakih 2 do 3 sata).

Ostatak rada možete pronaći ovde.

Zaštita od UV-A zračenja i prerano ostarele kože

U toku sunčanih, letnjih meseci većina ljudi se štiti od sunčevog zračenja, mahom jer ne žele da pocrvene ili dobiju opekotine. Ono što veliki broj zaboravlja je, da sunčevo zračenja utiče na nas tokom cele godine, i tako ubrzava starenje kože. Ovo se lako može dokazati kada uporedimo kožu lica i šaka sa delovima tela koji nisu svakodnevno izloženi suncu.

Za razliku od UV-B zračenja, UV-A zraci su prisutni tokom cele godine, čak i kada je oblačno, čak i kroz prozorsko staklo. Iz ovoga izvodimo lak zaključak da je zaštita od UV zračenja, a naročito UV-A zračenja, potrebna tokom cele godine.

Šta se zapravo dešava kada UV-A zračenje dopre do kože? Ovo zračenje je glavni uzročnik raka kože i izuzetno je opasno. Kada dopre do kože prva meta su lipidi kože. Dolazi do oksidacije lipida u peroksilipide. Peroksilipidi, kao i svi slobodni radikali su veoma nestabilni i lančanom reakcijom dovode susedne lipide u isto stanje. Rezultat je izborana i opuštena kožu koja je izgubila svoju rezilijentnost.

Naučnici su uspeli da dokažu uspešnost sintetičkih SPF preparata u zaštiti kože od negativnog UV zračenja. Testirali su SPF preparat sa 1% UV-A i 4% UV-B filterima. U poređenju sa nezaštićenom kožom, koža tretirana SPF preparatom je pokazala smanjenu oksidaciju lipida za čak 35%!

Ceo rad možete pogledati ovde.

Efekti preparata za sunčanje na fotostarenje

Rak kože najčešće pogađa ljude bele rase. Kod njih je takođe izražen najviši stepen smrtnosti od raka kože. Ipak, ono što se dešava još češće od raka kože je upravo fotostarenje, kao posledica visokog izlaganja UV zracima. Iako postoje drugi uzroci prevremenog starenja (kao što je npr. pušenje), fotooštećenja su i dalje na prvom mestu kao izazivači prevremenog starenja ljudi.

Veliko kliničko ispitivanje na ljudima u Australiji donelo je vredne rezultate. Ispitavanje je trajalo od 1992. do 1996. godine i obuhvatalo je 2095 ljudi, starosti od 20 do 69 godina. Ovi ispitanici su podeljeni u grupe kako bi se uticaj preparata za zaštitu od sunca što bolje ispitao. Nakon 6 godina, ispitavanja su nastavljena da bi se opazio i dugoročni efekat.

Nakon 4.5 godine, grupa koja je redovno koristila preparate za zaštitu od sunca nije pokazala znake prevremenog starenja. Dok je, u poređenju sa njima, grupa koja nije koristila zaštitu imala čak 24% veću šansu od fotostarenja.

Ako vas zanima ceo tekst (koji uključuje i rezultate za karcinom kože) pogledajte ovde.

Benefiti svakodnevnog nošenja SPF

Pošto su štetne posledice UV zračenja na kožu ljudi dobro poznate, sve više studija se bavi ovom temom. Jedna klinička studija je izvršena na užem uzorku ljudi, starosti od 20 do 35 godina. Ispitivani su benefiti svakodnevnog nošenja preparata sa SPF koji pokriva UV-A i UV-B zračenje. Kod nezaštićene kože su primećene sledeće promene:

  • zadebljanje stratum corneum-a i stratum granulosum-a (slojevi epidermisa)
  • smanjena sinteza kolagena u dermisu

Ovi in vivo rezultati su pokazali da se navedene promene ne dešavaju u slučajevima zaštićene kože, a samim tim i benefite korišćenja preparata za zaštitu od sunca širokog spektra koji sadrže kako UV-A, tako i UV-B filtere.

Abstrakt rada i rezultate možete pogledati ovde.

Efikasnost SPF u zaštiti od sunca

Efikasnost preparata koji štite od štetnog UV zračenja se može meriti na različite načine: in vitro, ex vivo ili in vivo tehnikama. Ipak, potrebno je standardizovati metodu, koja bi bila prihvaćena na svetskom nivou, za bolje određivanje efikasnosti ovih preparata. Najbolje rezultate su do sada dale kliničke studije, koje su uspele da dokažu efikasnost SPF u borbi protiv karcinoma kože, ali i fotoimunosupresije i znakova fotostarenja.

Ono na šta moramo obratiti pažnju jeste i naš tip kože. Prema Fitzpatrick-ovoj skali postoji 6 tipova kože u zavisnosti od boje. I i II tipovi su skloniji crvenilu i opekotinama od sunca, a samim tim je i rizik od kancera kože veći. Ljudi našeg područja spadaju najvećim procentom u II grupu, ali se mogu pronaći i u I, kao i III grupi.

Fotostarenje je okarakterisano povećanom razgradnjom elastina i smanjenom proizvodnjom kolagena. U ovoj studiji je ispitana efikasnost preparata za zaštitu od sunca koji sadrži UV-A i UV-B blokatore. Za razliku od nezaštićene kože, nije došlo do veće ragradnje elastina ni kolagena, čime je dokazana efikasnost ispitivanog preparata. Takođe, ispitan je i uticaj UV-B blokatora na pojavu eritema. Zaštićena koža je bila sačuvana od crvenila ili je pokazala minimalnu pojavu eritema.

Ovde možete pogledati ceo rad.

Kakva su vaša iskustva sa SPF preparatima? Koristite li ih samo leti, ili tokom cele godine? Pišite nam u komentarima.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: